Laatste uren slaan voor de laatste krakersbolwerken

Honderden krakers en de ME maken zich op voor de ontruiming van de Tabakspanden in hartje Amsterdam.

 ‘Het laatste restje Provo wordt opgeruimd.’

mark volkskrant

‘Che bella serpenta’, zegt een Italiaanse toeriste voor het Slangenpand aan de Spuistraat in het centrum van Amsterdam. Het gebouw met de grote slang die over de gevel kronkelt, is vaste prik voor gidsen. Hier wonen squatters, de krakers die medebepalend zijn voor het imago van Amsterdam als vrijgevochten stad. Maar binnenkort kunnen ze dit onderdeel van hun toer schrappen. Waarschijnlijk nog deze week staat de Mobiele Eenheid voor de deur. Het Slangenpand wordt ontruimd, samen met de andere zogenoemde Tabakspanden. Daarmee verdwijnt een van de laatste krakersbolwerken in de stad.

In het Slangenpand pakt bewoner Mark Bakker (42) zijn laatste spullen in. Het zijn zenuwslopende dagen. Nadat ruim een week geleden een politieauto vanuit het even verderop gelegen kraakpand Midden-Oosten met verf werd bekogeld, was de angst voor een direct ingrijpen van de politie groot. De sirene van de overburen, het voormalige kraakpand Vrankrijk, heeft al een paar keer geloeid. Vals alarm, tot nu toe. Creatieve industrie Het Slangenpand op de Spuistraat in Amsterdam. © Guus Dubbelman / de Volkskrant Dertien jaar woonde Bakker, cameraman en muzikant, in het Slangenpand. Er wonen nog een paar muzikanten, een schilder, een lichtontwerper, een videokunstenares en een theaterregisseur. De oude garage op de begane grond dient voor culturele bijeenkomsten. ‘Allemaal creatieve industrie, zoals dat tegenwoordig heet, die Amsterdam zo belangrijk vindt’, zegt Bakker. ‘Peter Gielen van de Roxy begon hiernaast, Ellen ten Damme repeteerde hier met Soviet Sex, kunstenaar Peter Klashorst is al jaren huurder.’

Toch moeten de Tabakspanden (genoemd naar Hendrik Tabak, een van de eerste eigenaren) leeg. De huidige eigenaar, woningcorporatie De Key, wil er koopappartementen, bedrijfsruimtes en creatieve ruimtes van maken. Deels renovatie, deels nieuwbouw. Aanvankelijk werkten corporatie en krakers samen aan herontwikkeling, maar tot overeenstemming kwam het niet. Vandaag dienen de laatste kort gedingen. Mogelijk volgt woensdag al de ontruiming. Niet zonder slag of stoot Het gedwongen vertrek zal worden aangegrepen om nog een keer te laten weten waar de beweging voor staat Dat zal niet zonder slag of stoot gaan, verwacht criminoloog en antropoloog Frank van Gemert, kenner van de kraakbeweging. ‘Deze panden werden gekraakt in 1983, de glorietijd van de beweging. Toen telde Amsterdam duizenden krakers, nu misschien nog een paar honderd. Het gedwongen vertrek zal worden aangegrepen om nog een keer te laten weten waar de beweging voor staat.’

De ontruiming van de Tabakspanden is volgens Van Gemert kenmerkend voor de marginalisering van het kraken. ‘Het was een machtige sociale beweging, die het maatschappelijk tij mee had. Er was woningnood én veel leegstand, de krakers deden daar iets aan en kregen veel sympathie. Maar nu staan vooral kantoren leeg. Bovendien is kraken sinds 2010 verboden. En de jeugd is mainstream geworden, die loopt niet meer warm voor deze subcultuur.’ Opknappen © Guus Dubbelman / de Volkskrant Een paar jaar leek het erop dat ten minste een deel van de Tabakspanden als vrijplaats behouden zou blijven. Vastgoedeigenaar Erik de Vlieger verkocht het blok in 2008 voor 13 miljoen euro aan De Key. ‘Eindelijk een maatschappelijke eigenaar, we stonden te juichen’, zegt Bakker. De Key kocht het blok mede op aandringen van de gemeente, die de panden bestempelde tot kernproject in het kader van het opknappen van het centrum.

Krakers en De Key maakten samen plannen en er kwam een convenant met het stadsdeel Centrum over het scheppen van een culturele hotspot, met inbreng van bewoners en kunstenaars. Maar sinds 2012 is De Key voor de krakers de vijand. Toen bleek dat de corporatie 69 koopwoningen wil bouwen vanaf 200 duizend euro, en commerciële bedrijfsruimte. Creatieve ruimtes komen er ook, maar wel tegen commerciële prijzen. Nu hangen in de garage bordjes met daarop in sierlijke letters Fuck De Key. Verlies Het is jammer dat we geen overeenstemming hebben kunnen bereiken met de krakers, maar hun voorstellen waren simpelweg niet reëel. Alles was steeds te duurLidy van der Schaft, directeur Wonen van de Key ‘We gaan verlies maken op dit project, dat staat al vast’, zegt Lidy van der Schaft, directeur Wonen van De Key. ‘Maar zo weinig mogelijk, want het is gemeenschapsgeld. Het is jammer dat we geen overeenstemming hebben kunnen bereiken met de krakers, maar hun voorstellen waren simpelweg niet reëel. Alles was steeds te duur. Begrijpelijk als je al die tijd voor niets hebt gewoond.’

Volgens universitair docent Frank van Gemert was de kraakbeweging voorloper in de discussie die weer is opgelaaid in Amsterdam: voor wie is de stad? Ontstaat er een monocultuur van rijkere bewoners en toeristen en alleen voor deze groepen interessante voorzieningen? De krakers zijn er duidelijk over. ‘Stop de Gentrificatie Waanzin’, stellen ze op posters. ‘Rot op met je: Hotels, woningspeculatie, bierfietsen, yuppen, expats, hipsters, airbnb (…) Stop de uitverkoop van de stad!’

mark volkskrant -

Het zijn zaken waarmee de kraakbeweging zich al veel langer bezighoudt, benadrukt Van Gemert. ‘In Oost was in een gekraakt voormalig dierenasiel een belangrijke buurtvoorziening ontwikkeld. Nu komt er een grand café in, het zoveelste. Hebben we daar werkelijk behoefte aan? En moeten we nog meer dure koopwoningen creëren in het centrum?’ Verwaarloosd In het Stadsarchief is een tentoonstelling over Provo, en hier wordt het laatste stukje Provo opgeruimd Dat schiet Van der Schaft in het verkeerde keelgat. ‘Wij hebben 28 duizend van onze 33 duizend kleine huurwoningen binnen de ring. Die betaalbaar houden is onze kerntaak, ook voor kwetsbare groepen. We zijn geen harteloze projectontwikkelaar. Bovendien is de ontwikkeling van de Tabakspanden een mooi project. Het blok is zwaar verwaarloosd, maar het wordt weer een mooi stukje stad.’

Mark Bakker en zijn medebewoners van het Slangenpand hebben dit weekeinde hun laatste spullen verhuisd. Ze hebben besloten zich niet te verzetten tegen de ontruiming. De buren van Midden-Oosten zullen het iets anders aanpakken, denkt Bakker. ‘Daar zijn ze het pand al weken aan het barricaderen.’ Maar dat het voorbij is, daarvan is Bakker overtuigd. ‘Het is ironisch. In het Stadsarchief is een tentoonstelling over Provo, en hier wordt het laatste stukje Provo opgeruimd.’

Bron Volkskrant

Share

No Comments:

Add a Comment